SKRIFSTOFUÞJÓNUSTA AUSTURLANDS
Skrifstofuþjónusta Austurlands

Áætlanir ríkisskattstjóra

Aðstoð við svarta atvinnustarfsemi?

Þegar sá sem þetta ritar hóf störf á vettvangi bókhalds og skattskila stóðu margir viðskiptavinir frammi fyrir áætluðum opinberum gjöldum, þegar þeir leituðu aðstoðar. Fjárhæðir áætlunar þóttu stundum með ólíkindum háar og allar götur ólíkar þeim tekjum, sem rekstraraðilarnir höfðu í raun. 

Aðspurð sögðust þáverandi skattayfirvöld ekki taka mið af líklegum tekjum við gerð áætlana, heldur var markmiðið að knýja skattaðila til framtalsskila. Á því hafði ég fullan skilning og ekki annað að gera en að aðstoða viðskiptavininn við að uppfylla lögmætar kröfur hins opinbera.

Síðan hefur mikið vatn runnið til sjávar og í dag virðist sem áætlanir taki fremur mið af líklegum tekjum, hugsanlega með hliðsjón af innkomnum verktakamiðum eða slíku.

Fjölmargar starfsgreinar fá lítið sem ekkert uppgefið af tekjum sínum á verktakalaunamiðum. Má þar sérstaklega nefna ferðamanna"iðnaðinn", sem vex nú hröðum skrefum. Því er alþekkt að innsendir verktakamiðar gefa engar upplýsingar um raunverulegar rekstrartekjur fjölmargra atvinnurekenda.

Nú er svo komið að rekstraraðilar, margir hverjir, gleðjast yfir áætlunum sínum og draga það í lengstu lög að skila inn réttu skattframtali.

(Þegar þetta er ritað hefur bloggari áætlun fyrir framan sig upp á tæp 200.000 kr., en rekstrartekjur viðkomandi aðila nema tugum milljóna og hagnaður að líkindum verulegur. )

Mér virðist sem Ríkisskattstjóri sé með þessum vinnubrögðum að stuðla að svartri atvinnustarfsemi og í raun búinn að gefast upp við að ná fram eðlilegum framtalsskilum. Á meðan fjölgar þeim rekstraraðilum, sem greiða áætlanir sínar árlega glaðir í bragði og eru síðan tilbúnir með nýja kennitölu þegar og ef ríkisskattstjóri skiptir um taktik.

Sigurjón Bjarnason

Héraðsdómur um úttekt eiganda

Þann 23. janúar síðast liðinn féll dómur í Héraðsdómi Reykjavíkur í máli Stefáns Guðjónssonar gegn Íslenska ríkinu. Þar sem bloggari átti þar hlut að máli, hefur hann kynnt sér efni dómsins og komist að eftirfarandi niðurstöðum.

  1. Viðurkennt er af dómara að skuld einstaklings getur við útborgun flokkast sem skattskyldar tekjur. Þannig er útborgun fjár, sem mögulega skal koma til endurgreiðslu, skilgreind á sama hátt í skattalegu tilliti og endanleg úthlutun verðmæta.
  2. Tvísköttun virðist vera heimil á Íslandi, a.m.k. í vissum tilvikum. (Spurning hvernig erlendum fjárfestum líst á slíkar fréttir af landinu kalda.)
  3. 57. grein tekjuskattslaga, um jafnræði milli tengdra og ótengdra aðila, víkur í tilfellum lántöku eiganda úr eigin félagi.
  4. Samanburður við nágrannalönd kemur ekki til álita, þó að starfsnefnd Alþingis hafi markað þá stefnu í áliti sínu.
  5. Meginregla laga um skýrleika í skattarétti kemur heldur ekki til álita. 

En .......... þrátt fyrir allt sem að ofan greinir er það talið brjóta gegn eignarréttarákvæðum stjórnarskrárinnar að skattleggja fé, sem skattþegn hefur ekki undir höndum, enda gengur ríkið með því á eignir hans. 

Það er út af fyrir sig jákvætt að hafa unnið þetta mál gegn ríkinu, en við leit að forsendum virðist dómarinn hafa gripið síðasta hálmstráið til að réttlæta niðurstöðuna, sem sagt stjórnarskrárbrot.

Undirritaður er þeirrar skoðunar að ólögmætar úttektir eigenda úr félögum sínum sé ósiður, sem sjálfsagt sé að leggja af og ber stjórnvöldum að framfylgja banni við þeim með öllum tiltækum ráðum. Þess vegna gæti ég alveg keypt þau rök að það þjóni almannaheill að refsa fyrir slíkt með upptöku eigna, en þar verður þá að gæta meðalhófs og byggja á skýrum ákvæðum laga, sem við dómarinn erum sammála um að ekki séu fyrir hendi.

Sigurjón Bjarnason

Útskúfun kröfuhafans og skjól skuldarans

Eitt af hlutverkum bókara er að kanna verðmæti krafna fyrir viðskiptavini sína. Í dag ætlaði ég að forvitnast um stöðu þrotabús og vildi vita hver skiptaráðandi væri, svo að hægt væri að halda kröfu viðskiptavinar míns til haga.

Þetta hefur gengið ósköp ljúflega þar sem ég er hef netáskrift að Lögbirtingablaðinu og þar hefi ég getað slegið inn kennitölu viðkomandi skuldara, fundið þannig innköllunartilkynninguna og um leið hver skiptastjóri er.

Í morgun birtist mér á skjá Lögbirtings að Persónuvernd hefði lokað fyrir slíkar uppflettingar.

Það er ofvaxið mínum skilningi hverra hagsmuni er hér verið að vernda. Þegar aðili er opinberlega gjaldþrota er hann kominn í skjól skiptastjóra og því engin hætta á því að eignir tapist, ef allt er með felldu. Kröfuhafinn er hins vegar varnarlaus ef hann getur ekki hjálparlaust komist að því hvert skal snúa sér með kröfu sína.

Er það stefna stjórnvalda að torvelda þannig aðgang óbreyttra borgara að eignum sínum?

Eiga skuldarar heimtingu á meiri persónuvernd en skuldareigendur?

Ef svo er, þá hvers vegna?

Halda menn að traust skapist á milli þjóðfélagsþegna með þvílikum aðgerðum?

Sigurjón Bjarnason

Skattaleg meðferð úttekta einstaklinga úr eigin einkahlutafélögum

Leiðbeinandi hugmyndir um framkvæmd af hálfu skattyfirvalda.

Allmargir úrskurðir yfirskattanefndar hafa mælt fyrir um að skuldir einstaklinga við eigin fyrirtæki skuli skattlagðar eins og um tekjur væri að ræða og vísa þar til ákvæða 3. mgr. 1. tl. og 2. mgr. 4. tl. A-liðar 7. gr. tekjuskattslaga auk 2. mgr. 11. gr. sömu laga. Að áliti ríkisskattstjóra og yfirskattanefndar kemur síðari endurgreiðsla ekki í veg fyrir slíka skattlagningu.

Meðal heimilda, sem stjórnvöld byggja túlkun þessa á er álit efnahags- og viðskiptanefndar Alþingis við setningu laga nr.133/2001, en þar er vísað til framkvæmdar sambærilegra mála í nágrannalöndunum.

Athugun hefur þó leitt í ljós að í Noregi, Danmörku og Svíþjóð er meðferð þessara mála með innbyrðis ólíkum hætti. Í Danmörku er einungis skattlagt það vaxtalega hagræði, sem einstaklingur hefur af slíkum lánum. Í Noregi er þess krafist að skuldin verði greidd, en verði ekki af endurgreiðslu skal hún skattlögð. Í Svíþjóð virðist hafður sami háttur á og hjá íslenskum stjórnvöldum, og miða eftirfarandi hugleiðingar við hún verði áfram í gildi.

Tekið skal fram að sjónarmið það sem liggur að baki þessari framkvæmd er skiljanlegt í ljósi þess að íslenskt lagaumhverfi býður upp á viðleitni til þess líta á eigin fjárhag og fjármuna eigin félags sem óaðskiljanleg fyrirbæri og að menn geta án utanaðkomandi afskipta tekið sér fé úr eigin félögum.

Á Íslandi hefur verið heimilt frá árinu 1995 að stofna einkahlutafélag án þess að til þess þurfi nema einn einstakling, sem þá er eigandi að öllu hlutafénu. Allar götur síðan hefur slíkum félögum farið fjölgandi, en þó sérstaklega eftir að einstaklingum með rekstur var heimilað að formbreyta rekstri sínum í einkahlutafélag samkvæmt núgildandi 56. grein tekjuskattslaga.

Almennt eru eigendur slíkra félaga óupplýstir um þær reglur sem gilda um úthlutun arðs samkvæmt lögum um einkahlutafélög og eigin lán úr slíkum félögum. Ákvæði þessa efnis liggja þó fyrir í lagabókstafnum, en reglubundið eftirlit með því að lög nr. 138/1994 um einkahlutafélög séu haldin, hvað þá að viðurlögum hafi verið beitt, hefur verið mjög í skötulíki.

Lesa meira

Um sölu á hlutum í einkahlutafélögum

IV. kafli laga nr. 138/1994 fjalla um meðferð hluta í einkahlutafélögum, en gjarna eru slík viðskipti háð forkaupsrétti viðkomandi félags eða annarra hluthafa. Þykir greinarhöfundi líklegt að í meirihluta slíkra viðskiptatilfella hafi viðskiptin átt sér stað innan þessa hóps, nema um sölu allra hluta félagsins hafi verið að ræða.

Það sem rekur mig til að vekja athygli á lagakafla þessum er áherslan á tilkvaðningu dómkvaddra matsmanna, ef ekki næst samkomulag um verð hluta. (3. mgr. 14. gr. og 3. mgr. 15. gr.) Þessar greinar kveða á um að leita megi til dómkvaddra matsmanna náist ekki samkomulag um verð hluta.

Oft á tíðum virðist löggjafinn illa átta sig á eðli forkaupsréttar og er hér gott dæmi um það.

Minn skilningur á þessu mikilvæga fyrirbæri í samningarétti er þessi:

Forkaupsréttur er réttur þriðja aðila til þess að koma í stað kaupanda, sem áður hefur gert samning um kaup á einhverju því sem forkaupsrétturinn nær til.

Seljandinn, sem á að vita um forkaupsréttinn, gefur forkaupsréttarhafa upplýsingar um fyrirhugaða sölu. Heppilegast væri að upplýsingar þessar bærust á þrem stigum:
a) Þegar hlutur er boðinn til sölu.
b) Þegar væntanlegur kaupandi er fundinn.
c) Þegar náðst hefur samkomulag um viðskiptin.

Forkaupsréttarhafi getur hvenær sem er á þessu ferli gefið til kynna að hann hafi hug á að nýta sér forkaupsrétt sinn. Ekki er þó hægt að krefjast þess að hann taki endanlega ákvörðun fyrr en proforma samningur liggur fyrir, enda veit hann ekki fyrr að hvaða kjörum hann er að ganga. Gildir þetta jafnt um viðskipti með eignarhluti í félögum sem aðrar eignir.

Lögin um einkahlutafélög gera reyndar ráð fyrir þessu ferli og sé því fylgt kemur ekki til álita að leita þurfi umsagnar dómkvaddra matsmanna.

Séu 3. mgr. 14. gr. og 3. mgr. 15. gr. skoðaðar sérstaklega virðast lögin þó gera ráð fyrir því að stjórn fyrir hönd félagsins eða aðrir hluthafar geti krafist þess að nýta forkaupsrétt sinn án þess að reynt hafi verið að selja hlutinn út fyrir félagið eða aðrar tilraunir hafi verið gerðar til þess að verðleggja hann. Lítur jafnvel út fyrir að þessar lagagreinar mæli fyrir um að eigendaskipti skuli fara fram á þessum tegundum eigna hvað sem það kostar.

Vissulega geta verið gild rök fyrir slíku, en eðlilegast er að eigandinn getið boðið hlutinn til sölu til áhugasamra utanaðkomandi aðila, séu þeir fyrir hendi, ef það mætti verða til þess að fá fram einhverja hugmynd um markaðsverð. Gallinn er sá að slíkir hlutir eru oftar en ekki léleg „markaðsvara“ líklegir kaupendur fáir og því óvíst að slíkt skili árangri. Þá er ekki annað að gera en að leita hófanna hjá félögum sínum. Þeir samningar geta vissulega orðið erfiðir og gildir það einu hvort að félagið eigi í vök að verjast eða hafi möguleika á góðri afkomu í náinni framtíð.

Niðurstaðan „engin viðskipti“ getur vissulega verið sársaukafull fyrir þann sem losa þarf um eign. En ef innlausnarskylda er ekki fyrir hendi er ekki annað að gera en að sitja uppi með eignina um sinn og þurfa þeir að gæta að þessu sem leggja fé í einkahlutafélög.

Hlutir í slíkum félögum eru einfaldlega sjaldan á markaði og það þarf tvo til þess að slík viðskipti takist.

HAFÐU SAMBAND

Ertu með spurningar eða verkefni sem þarfa að leysa?
Hafðu þá samband við okkur og við aðstoðum þig við að greiða úr vandanum.

Hafa samband

Skrifstofuþjónusta Austurlands ehf | Fagradalsbraut 11 | 700 Egilsstaðir | S: 471 1171 | This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. | kt: 671005-0740 | vsk nr: 88335

PES | Vefum & hönnum